gewoonwilly.nl
Lifestyle

Alcohol en hersenontwikkeling

Zouden er nog vrouwen zijn die tijdens de zwangerschap alcohol drinken? In ons land wel, zo blijkt uit de laatste peiling van 2007: bijna de helft van de zwangere vrouwen geeft aan alcohol te (blijven) gebruiken. Terwijl we al sinds 1899 weten dat gebruik ervan tijdens de zwangerschap ernstige schade berokkent aan de (ongeboren) baby. Een studie uit dat jaar rapporteerde namelijk dat alcoholmisbruik van de moeder een grotere kans geeft op doodgeboren kinderen; inmiddels weten we dat de effecten ook minder finaal, maar even destructief, kunnen zijn. De gevolgen strekken zich uit tot alle organen, maar het deel van ons lichaam dat het gevoeligst is voor alcohol en dus de meeste schade oploopt, zijn onze hersenen. Kinderen waarvan de moeder alcohol misbruikte tijdens de zwangerschap (regelmatig meer dan twee tot drie eenheden alcohol per dag of geregeld een grote hoeveelheid drinken) zijn niet alleen kleiner van stuk (ze bevinden zich meestal in de onderste 3 procent van de groeicurve), ze hebben ook een veel lager iq – gemiddeld rond de 65 – en hun hersenen zijn kleiner en misvormd. Zo zijn de verbindingsbanen tussen de rechter en linkerhersenhelft minder ontwikkeld, is de schors van hun hersenen dunner, en zijn de kleine hersenen afwijkend. 

gewoonwilly.nl

De effecten van alcohol op de embryo zijn afhankelijk van het ontwikkelingsstadium van de vrucht. In de eerste weken van de zwangerschap leidt alcohol tot toegenomen celdood in de zich ontwikkelende hersenen en tot een afwijkende organisatie en migratie van zenuwcellen. Daardoor blijven de hersenen kleiner, arriveren de zenuwen op verkeerde plaatsen, komen de zenuwbanen niet tot volledige uitgroei en genereren ze een geringer aantal schakelingen. In het tweede trimester van de zwangerschap (maand 4-6) remt alcohol de normale aanleg van synapsen, de zenuwuiteinden die verantwoordelijk zijn voor het overbrengen van signalen van de ene naar de andere zenuw. In het derde en laatste trimester ten slotte ontstaat schade aan de hippocampus. Het is deze hersenkern die verantwoordelijk is voor het leren en voor de opslag van nieuwe informatie – alsmede voor het remmen van de hormonale stressreactie. Ook het cerebellum (de kleine hersenen), dat tot taak heeft onze bewegingen – en waarschijnlijk gedachten – te coördineren, loopt in deze periode de grootste schade op. 

Kortom, alcohol heeft sterk destructieve effecten op het zich vormende brein tijdens de zwangerschap. Maar de effecten van alcohol blijven allerminst beperkt tot die periode. Immers, onze hersenen blijven zich ontwikkelen, een leven lang. Celdelingen, en dus veranderingen in het brein doen zich niet alleen voor tijdens de periode in de baarmoeder en kort daarna. Integendeel, de hersenen zijn net zo levend, flexibel en dus kwetsbaar als uw spieren, botten en nieren. En dus net zo gevoelig voor de invloed van de omgeving. Daarom zal alcoholgebruik altijd effecten hebben op het brein. Niet alleen omdat het cellen afbreekt, maar juist omdat het de vorming van nieuwe zenuwcellen verhindert. 

Dat de periode in de baarmoeder een extreem kwetsbare periode is voor de effecten van alcohol zal inmiddels helder zijn. Daarna zullen (althans in ons land) de meeste kinderen een vijftiental jaren verschoond blijven van de invloed van alcohol op hun brein (hetgeen niet wil zeggen dat ze niet zullen lijden aan de indirecte gevolgen ervan op hun hersenen, zoals mishandeling, misbruik en andere sociale gevolgen van alcoholisme bij de ouders/opvoeders). Maar in de puberteit verandert dat. Dan wordt alcohol drinken ‘cool’. Dan vinden sommige jongeren drinken gewoon, dronken zijn sociaal aanvaardbaar en comazuipen een teken van groeiende onafhankelijkheid en aanstormende volwassenheid. Maar hun hersenen zijn allerminst uitontwikkeld. In tegendeel, hun brein is bijna net zo kwetsbaar als toen zij nog in de baarmoeder toefden. 

Dit vind je misschien ook leuk...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *