gewoonwilly.nl
Lifestyle

Het sociale, doch monogame leven van de woelmuis

Wij mensen zijn sociale dieren. Maar tegelijkertijd, en dat is betrekkelijk uitzonderlijk in de dierenketen, zijn we ook monogaam – in elk geval is monogamie in de meeste culturen de voorgeschreven norm. Er bestaan slechts weinig diersoorten die een uitgebreid sociaal netwerk combineren met een enkele vaste partner met wie ze dan ook nog eens exclusief geslachtsgemeenschap hebben (ik heb het hier natuurlijk over gemiddelden). De meeste dieren zoeken een partner, copuleren daarmee en gaan dan weer over tot de orde van de dag; ze zullen de volgende keer een ander dier voor de geslachtsdaad uitzoeken. Ook al kunnen ze kieskeurig zijn, trouw zijn ze niet. 

gewoonwilly.nl

Er bestaan echter uitzonderingen, al zijn ze zeer zeldzaam. Zoals een muisje, niet groter dan een mensenvuist, met oortjes die zo opvallend klein zijn dat ze de soort zijn naam hebben gegeven: Microtus. Er bestaan wel 60 soorten van deze muis, maar één ervan heeft de bijzondere aandacht van wetenschappers weten te wekken, de Microtus ochrogaster, de prairiewoelmuis die zich in de Amerikaanse graslanden, de prairies, ophoudt. Dit muisje is zo bijzonder omdat het een van de weinige dieren is dat niet alleen sociaal, maar ook monogaam is. En hoe! Vanaf de eerste geslachtsgemeenschap blijven mannetje en vrouwtje woelmuis bij elkaar. Levenslang. Zelfs na de dood blijven ze elkaar trouw; ‘hertrouwen’ is er bij de woelmuis niet bij. En denkt u niet dat alle muizen zo zijn. Integendeel, deze prairiewoelmuis is de enige in z’n soort. De veldmuis, en de kleinoren die zich in de naaldwouden, bergen en weiden bevinden, zijn even promiscue als de meeste andere zoogdieren. Waar dus beter de biologie van vriendschap en trouw te onderzoeken dan bij de prairiewoelmuis? Het resultaat is een uitgebreide wetenschappelijke litteratuur over het liefdesleven van dit diertje. 

Dat wetenschappers de prairiewoelmuis als proefdier zouden gebruiken voor onderzoek naar de biologische achtergrond voor vriendschap, trouw en hechting lag overigens niet voor de hand. Immers, het betreft een weinig opvallend diertje, dat ook nog eens door miljoenen jaren evolutie van de mens gescheiden is. Zoals vaak in de wetenschap, begon het ook hier met een toevalsbevinding van een aantal oplettende onderzoekers. 

Om dieren in het wild te onderzoeken moeten biologen ze vaak eerst vangen. Maar soms verkrijgen ze dieren waar ze helemaal geen belangstelling voor hebben; anders gezegd, de verkeerde dieren lopen in de val. Op deze toevallige manier zijn biologen in aanraking gekomen met het bijzondere liefdesleven van de prairiewoelmuis. Het viel de onderzoekers namelijk op dat deze muisjes zelden alleen in de val liepen; ze vingen vrijwel altijd paartjes, en dat niet alleen: zo’n paar bestond altijd uit een mannetje en een vrouwtje. Er is niet veel fantasie voor nodig om te veronderstellen dat deze diertjes niet alleen samen vallen opzochten, maar ook andere aspecten van het leven deelden. De biologen besloten deze hypothese nader te onderzoeken. Door na de vangst radiografische markers aan de muisjes vast te maken en ze dan weer vrij te laten, konden de dieren nauwkeurig in het wild worden gevolgd. Het bleek dat de in de val gelopen paartjes inderdaad voortdurend bij elkaar bleven. Sterker, ze bleken hun hebben en houwen, lasten en lusten, vreugde en verdriet te delen. Ze bouwden samen een nest, bewoonden deze woning gezamenlijk en ze gingen samen op zoek naar voedsel. Dit hechte partnerschap is zeer uitzonderlijk in de dierenwereld. 

De onderzoekers raakten letterlijk steeds meer door het sociale leven van de prairiewoelmuis gebiologeerd: bleven deze paartjes elkaar ook trouw, was hun relatie werkelijk exclusief? Inderdaad bleek uit verder onderzoek dat een mannetje en vrouwtje woelmuis elkaar zoals gezegd trouw zijn van de eerste copulatie tot in de dood. Andere dieren worden op afstand gehouden en vrijpostige interesse wordt kordaat van de hand gewezen. En, mocht u me verkeerd begrijpen, dat gaat niet zo-als bij ons mensen: de agressie richt zich tegen de dieren van het andere geslacht. De mannetjes maken de al te uitdagende vrouwtjes op niet mis te verstane wijze duidelijk geen belangstelling voor ze te koesteren en andersom. Zelfs na het overlijden van de wederhelft blijft de overgebleven prairiewoelmuis iedere avance van het andere geslacht afwijzen en bezit zijn of haar ziel in eenzame berusting.

Dit vind je misschien ook leuk...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *